Pamukkale Degiad

“Fordist istehsal, ‘kənd yerlərinin inkişafı’, postfordist istehsal, yeni urbanizm — bu günə qədər əlimizdə nə qalıb? Funksiyasını itirmiş binalar, həddindən artıq genişlənmiş, mərkəzini itirmiş şəhər sistemləri. Deqradasiyaya uğramış və ya yox olmuş yaşayış mühitləri, təbii ehtiyatlar və uzadılması mümkün olan uzun bir siyahı. Mövcud vəziyyətə cavab olaraq BAĞ belə deyir: ‘Şəhərdə təbii landşaftı yenidən canlandıraq. Təbiətə sərhəd çəkərək daha sağlam tikili mühit yarada bilmədik; indi onunla barışaq və bütün bunlarla birlikdə tədricən itirilən şəhər anlayışını landşaft vasitəsilə yenidən formalaşdıraq.’ Həm modernizm, həm də yeni urbanizm şəhərin problemlərinin formal modellərlə həll edilə biləcəyinə inanırdı. BAĞ isə bu iki modeldən fərqli olaraq, daha açıq və strateji bir modelin lazım olduğunu müdafiə edir. Mövcud və tarixi şərait nəticəsində tərk edilmiş, köhnəlmiş, yenidən istifadəyə qaytarılmağa hazır, istifadəsiz ərazilər nəzərdə tutulur. Konsepsiya da ilk növbədə şəhərdəki bu boşluqlara diqqət yetirir. O, landşaft urbanizmi əsasında qurulan və ya nəzəriyyəyə istinad kimi istifadə olunan bir sıra dizayn təklifləri təqdim etməyi hədəfləyir. Bu çərçivədə BAĞ keçmiş, bu gün və gələcək ssenarilərini araşdıraraq əsas anlayışları qeyri-müəyyənlik, açıq sonluluq, çeviklik və mürəkkəb sistemlər kimi müəyyənləşdirir. Dizaynda suyun saxlanması və süzülməsi, çirkab və qrunt suları, yardımçı xidmətlər və nəqliyyat sistemləri landşaft urbanizminin ən mühüm mövzusu olan şəhər infrastrukturunun böyük hissəsini təşkil edir. Təhsil, əyləncə, hüquq və asayiş, dövlət idarələri də buraya daxil edilir. İstifadəyə yararlı açıq məkan daxilində bu funksiyaların bir-birinə inteqrasiyası dizaynın əsas məqsədidir. Biomüxtəliflik və ekoloji sistemlər, landşaft ekologiyası, geomorfologiya, hidrologiya, iqlim və bitki örtüyü, mövcud ekoloji ehtiyatların müəyyənləşdirilməsi və yeni ehtiyatların təqdim edilməsi əhəmiyyət daşıyır. Vəhşi təbiətin dəstəklənməsi və formalaşması, özünü davam etdirən bir landşaftın yaradılması hədəflənir. Proqramlar arasındakı keçidlər məhsul və enerji, insan və biotik axınlar əsasında qurulur. Torpağın bərpası hər layihədə olmasa da, metodologiyaya daxil edilə biləcək tədbirlərdəndir. Alternativ və bərpaolunan enerji mənbələrindən istifadə layihələrin ayrılmaz hissəsidir. Külək və su enerjisinə, fotovoltaik səthlərə tez-tez rast gəlinir. Bitkilər izolyasiya nəzərə alınaraq istifadə edilir. Zərər görmüş yaşayış mühitləri üçün mərhələli inkişaf təklif olunur. BAĞ-ın ‘tamamlanmamış arxitektonika’ kimi tərifi açıq sonlu, çevik, bitməmiş, dəyişə bilən və yenidən qurula bilən memarlıq və şəhər dizaynı anlayışları ətrafında formalaşır. Küçənin öz dinamikası baxımından yanaşdıqda, bu terminlər yeni bir dizayn dili deyil, əksinə, hər hansı bir küçə həyatını təsvir edən sifətlərdir. BAĞ layihəsi də landşaftın şəhər kimi yaşayan, böyüyən və sona çatan xüsusiyyətlərindən müasir urbanizmin məhdudiyyətlərinə qarşı istifadə edilməsini və daha təbii inkişafı müdafiə edir.